Renée noemde mijn werk aan het einde van haar blog als voorbeeld van denken in mogelijkheden. Dat raakte me. Niet omdat het een compliment was, maar omdat het precies beschrijft waar ik elke dag mee bezig ben.

Want ik ken dat patroon van binnenuit.

In 2018 werd ik plotseling slechthorend, midden in mijn werk als tolk Nederlandse Gebarentaal. Ik wist veel over gehoorverlies. Maar zelf meegemaakt? Andere koek.

Wat me opviel, was niet alleen wat ik verloor. Het was ook hoe weinig iemand de samenhang zag. Mijn audicien bekeek mijn hoortoestellen. Een KNO-arts bekeek mijn oren. Iemand anders bekeek mijn emoties. Maar niemand keek naar hoe dat alles samenkomt in een gewone werkdag.

Niet wat je niet meer kunt. Maar wat er wel mogelijk is, als je het geheel overziet.

Het vrijwilligerswerk dat niet mocht

Renée beschreef in haar blog dat een dierenasiel haar vrijwilligerswerk weigerde omdat ze slechthorend is. Ze zou agressief gedrag van een hond of kat niet op tijd horen. Haar argument dat ze zelf twee katten had, werd weggewuifd.

Het is een klein voorbeeld, maar het tekent een groot patroon: mensen met gehoorverlies lopen voortdurend tegen aannames aan. Aannames over wat ze niet kunnen, niet horen, niet voelen. En dan, stap voor stap, wordt hun wereld kleiner.

Maar dat hoeft niet. Dat is precies wat ik zie bij de mensen met wie ik werk.

De wereld kleiner maken, of groter?

Veel hoogopgeleide professionals met gehoorverlies functioneren prima — maar tegen een prijs. Ze compenseren. Ze doen er nog een schepje bovenop. Ze bereiden vergaderingen extra voor, luisteren extra gespannen, vragen minder door dan ze eigenlijk willen. Ze blijven overeind, maar het kost hun energie die ze liever ergens anders voor gebruiken.

Het bijzondere is: dat is niet altijd nodig. Niet als je weet waar het echt om gaat. Niet als je techniek, communicatie en energiebeheer in samenhang bekijkt in plaats van los van elkaar.

Dat is wat ik doe. Niet omdat ik alles weet, maar omdat ik de verbanden zie die anderen vanuit hun eigen vakgebied niet altijd zien.

(On)mogelijk

Die Zwitserse blogtitel — (Un)Möglich — is precies de spanning waar het om draait. Wat onmogelijk lijkt, is dat vaak niet. En wat mogelijk is, wordt te snel als onmogelijk afgedaan.

Mijn bedrijf heet niet voor niets Kunst van het Mogelijke. Niet omdat alles kan. Maar omdat er veel meer kan dan mensen denken — als je bereid bent het geheel te overzien en te ontdekken waar de ruimte zit.

Dank je wel, Renée, voor het doorgeven van dat verhaal. En voor het benoemen van de verbinding tussen ons werk. Ik herken je aanpak: realistisch, maar nooit op voorhand uitgaan van het onmogelijke. Precies de houding die mensen met gehoorverlies verdienen.

Als je vragen hebt over haar werk in Zwitserland, kijk eens op https://www.arbeit-und-kommunikation.ch/

Herken je dit? Stuur me gerust een bericht, dan kijk ik of en hoe ik je verder kan helpen.

Het bericht (On)mogelijk verscheen eerst op Kunst van het Mogelijke.

De zomer is net begonnen. In klantafspraken krijg ik steeds vaker de reactie: ‘dan kan ik niet, want dan ben ik met vakantie.’ Heerlijk, tijd om ontspannen thuis te blijven of juist even weg te zijn. wToch is slechthorend op vakantie gaan niet altijd ontspannen. Ik heb meerdere klanten die aangeven dat ze voor hun energiebalans liever werken dan vakantie hebben. Zij hebben een gezin, vaak met kinderen. In de thuissituatie en op vakantie is zoveel spontane interactie die bakken energie kost, dat werken meer ontspannen voelt. Op het werk is de communicatie een stuk overzichtelijker. 

Afgelopen week rolde er een vraag mijn mailbox in. Of ik een lijstje met tips kon maken voor mensen die slechthorend op vakantie gaan en hoortoestellen hebben. Nou is de vraag nogal breed en vakantie-invulling is nogal divers. Een paar tips voor verschillende situaties.

Ga je met anderen op reis

• Neem solo-apparatuur mee in de auto, die kun je aan mensen op de achterbank of naast je geven en ze (afhankelijk van je gehoorverlies) verstaan. Deze lifehack moet volgens mij elke slechthorende met solo kennen: https://www.kunstvanhetmogelijke.nl/blog/optimaal-gebruiken-van-de-mogelijkheden-van-je-hoortoestel/
• Neem luisterpauzes, durf pauze te pakken in contacten met anderen en/of drukte om je heen. Vakantie is soms harder werken in de communicatie dan als je op het werk bent, zeker met een gezin.
• Spreek samen af hoe je communiceert, bijvoorbeeld degene die het gesprek begint loopt naar de ander toe en praat als er oogcontact is.
• Durf informatie te missen. Spreek af dat je een buddy hebt, die jou van belangrijke informatie voorziet.
• Last van zweet of ander ongemak dat invloed heeft op je hoortoestellen: Ear Gear heeft handige beschermhoesjes.
• Zet eventueel live transcriptie-apps op je telefoon in en desgewenst een schrijftolk. Dat laatste kan soms in het buitenland, in Nederland inzetten is het makkelijkste.

Ga je op reis verder van huis

• Neem genoeg batterijen mee danwel zorg dat je je hoortoestellen kunt opladen waar nodig. Neem desnoods extra powerbanks mee.
• Neem reserve hoortoestellen mee en zorg dat je al het andere ook reserve hebt, zoals oorstukjes, als dat kan (ik heb er extra oorstukjes voor laten gieten).
• Neem je solo apparatuur mee en zet die in. In de VS ben je dan dubbel super welkom, omdat ze dan zo blij zijn dat ze je als disabled person mogen ontvangen. Daar kan ik wat blogs over schrijven, over de rangers die me dan met dubbel zoveel liefde ontvangen en zelfs hun collega’s oproepen, die me speciaal welkom heten bij de zee-olifanten 

Ga je alleen op reis

• Werk aan je basis gevoel van veiligheid en durf te stretchen. Dat doe je door dingen te doen die je spannend vindt, te ervaren hoe ze gaan, te verbeteren en bij te stellen. Zo kampeer ik na veel oefenen weer alleen sinds mijn plotselinge gehoorverlies, wandel ik weer ontspannen in mijn eentje en stretch ik dit jaar door alleen twee weken in Noorwegen te zijn en volgend jaar alleen in Yellowstone National Park. Mijn lief doet dan aan het ultra endurance cycling (Race around Norway en de Great Divide van het zuiden van de VS naar Canada). Ik kan thuisblijven of ook vakantie houden…  Zorg dat je je vrijheid pakt en je niet door je gehoorverlies laat beperken waar je dat eigenlijk niet wilt.

Ga je alleen op reis en doe je dat met het vliegtuig

• Gebruik als je slechthorend op vakantie gaat een hidden disability sunflower pasje https://hdsunflower.com/nl/voor-jou als je vliegt, zodat luchthavenpersoneel weet dat je gehoorverlies hebt, als jou dat helpt te ontspannen. Ze kennen dat op veel luchthavens en houden dan op voorhand rekening met dat je meer tijd nodig hebt. En op Schiphol scheelt dat wachtrijen.
• Meld je gehoorverlies bij de security en de douane. Ik zeg gemakshalve dat ik doof ben en dat ze dingen kunnen laten zien of opschrijven. Dat sinds een minder leuke ervaring met de Amerikaanse douane. Dit werkt fantastisch, is mijn ervaring. Het scheelt stress.
• Meld in het vliegtuig dat je slechthorend bent en bij nood misschien de instructie mist, zodat ze je kunnen oppikken. Ook met eten uitdelen houden ze dan rekening met de communicatie, is mijn ervaring. Ik doe zelf in het vliegtuig altijd mijn apparaten uit ivm het lawaai.
• Schiphol heeft op bij de internationale vluchten een aparte stilteruimte en ook een ruimte waar mensen die prikkelgevoeliger zijn kunnen wachten. Je kunt zelfs begeleiding aanvragen, kosteloos, voor bijvoorbeeld door de douane.

Lang niet volledig, genoeg ingredienten om over te mijmeren als je slechthorend bent en met vakantie gaat ;-). Ik ga waarschijnlijk parachutespringen. Dan doe ik een band over mijn oren, omdat ik met paragliden niet zo genoot. Bang dat mijn hoortoestellen onvindbaar de diepte in gingen….

Ik wens jullie een mooie zomertijd!

Herken je dit? Stuur me gerust een bericht, dan kijk ik of en hoe ik je verder kan helpen.

Eerdere blogs over slechthorend op vakantie:

Het bericht Slechthorend op vakantie verscheen eerst op Kunst van het Mogelijke.

Afgelopen vrijdag mocht ik naar het Audiologisch Centrum, waar eerst met piepjes mijn gehoor gemeten werd. Aansluitend mocht ik woordjes nazeggen. Een lang verhaal kort: in minder dan 2 jaar verloor ik 15 decibel op rechts en nam de vervorming van het geluid enorm toe. Geen chocola van te maken. Links bleef in decibellen gelijk, maar mijn hersenen lijken klanken minder makkelijk naar woorden om te zetten. Het kost meer energie.

Omgaan met rouw

Omgaan met rouw. Met ongemak. We kennen het allemaal wel. Toch hebben we het er weinig over. Dat is de reden dat ik -na enige aarzeling- mijn persoonlijke verhaal in de mail zet. Omdat ik denk dat woorden geven ook voor anderen kan bijdragen.

Als je gehoorverlies hebt, heb je er op allerlei manieren mee te maken. Als je een gesprek niet kunt volgen, kan dat raken. Als je graag naar het café wilt en verstaan is daar beroerd, kan je verdriet voelen. Als je graag mee wilt doen met… vul maar in.

Als je gehoorverlies toeneemt, moet je opnieuw bijstellen

Als je gehoorverlies steeds een beetje meer wordt, moet je telkens opnieuw bijstellen. Angst voor de toekomst. Voor je baan. Hoe leuk je als partner, ouder of vriend bent. Of je later nog wel mee kan doen. Of…. Elke achteruitgang vraagt tijd om aan te wennen. Letterlijk, omdat verstaan anders gaat en je hersenen moeten wennen. Het geluid van mijn nieuw ingestelde hoortoestellen klinkt alsof er een ghettoblaster geluid in mijn oren blaast. Het maakt mijn hoofd moe. Ook omdat er ineens een blik rouw opengetrokken kan worden, dat je in heel je lijf voelt.

Mijn weekend bestaat uit meebewegen. Uit voelen wat het me doet dat ik weer minder hoor. De angst die het geeft, het verdriet. De moeite het toe te laten zoals het is. De toestemming die ik mezelf geef wel toe te laten, omdat ik weet dat het uiteindelijk ruimte geeft.

Inmiddels heb ik zoveel te maken gehad met rouw, dat ik weet wat me helpt

Praten met mensen die me snappen. Die zelf veel ervaring hebben met rouw. Lezen, hangen, wandelen, uithuilen. Alles in mijn tempo. Stilte opzoeken. Alleen. Genieten van thee, het frisse lentegroen in het bos en van mijn eigen ritme. Schrijven.

Na twee dagen voel ik ineens weer een sprankje zin om te ontdekken. Hoe ik het doe met mijn nieuwe gehoor. Hoe ik mezelf herinner aan de mindset die helpt. Ik lees teksten van Edith Eger en Joyce de Ruiter: ik kan geen slachtoffer zijn van de situatie. Alleen van mijn eigen houding. Het zet mijn gedachten weer een helpende kant op. Een nieuwe situatie vraagt om nieuwe creativiteit. Die heb ik genoeg.

Mijn gehoorverlies is niet alleen maar stom. Een klant bericht: ‘Ergens is het ook een geschenk voor mensen wat jij nu dankzij je gehoorverlies bent gaan doen.’

Mijn plotselinge gehoorverlies vijf-en-half jaar geleden bracht me mijn huidige werk. Dat ik met veel plezier doe. Mijn ervaringen helpen me mijn werk nog beter te doen.

R. volgt een persoonlijk begeleidingstraject op maat en berichtte me: ‘Had ik je al gezegd dat je een dijk van een coach bent? Ergens is het ook een geschenk voor mensen wat jij nu dankzij je gehoorverlies bent gaan doen.’

De vrijheid om te kiezen

Ik kijk nog eens naar de tekst die boven mijn bureau hangt: ‘Een van de grootste vrijheden is hoe we op dingen reageren.’ Ik heb een keuze. De keuze hoe ik om wil gaan met wat mij overkomt.

Ik pak een kop thee. Geniet van de warmte. Voel een traan lopen. En besluit deze mail te maken. Omdat mijn verhaal het verhaal van velen is. Uniek, en toch zoveel overeenkomsten. In de hoop dat het anderen brengt.

Het brengt anderen ook

Kort nadat ik dit verhaal deelde in Mogelijkheden, mijn tweewekelijkse mail, kreeg ik een reactie:

Dank je wel voor je openheid en heel mooi hoe je woorden kan geven aan dit stille verdriet. Het is heel herkenbaar voor mij en het is fijn om dan een lotgenoot te weten.

Al met al is het een eenzaam proces wat veel heftige emoties kan oproepen zoals verdriet, boosheid, verzet, spanning, onmacht. Het kost veel energie en inspanning om er maar weer het beste van te maken. Het blijft elke keer een kunst om een aardig mens te blijven voor mezelf en mijn omgeving.

Heel veel dank voor het delen van jouw ervaringen.

Mijn ervaringen maken gebruik ik om voor anderen bij te dragen

Mijn ervaringen neem ik mee in mijn werk. Ik deel ze, omdat ik het bereik heb het verschil te maken voor anderen. Ik help mensen die slechthorend zijn te om de impact ervan te minimaliseren. Voluit te leven met hun slechthorendheid, thuis en op het werk.

Ook ik heb af en toe stil te staan. Mijn gehoor is weer minder. Ik maak er het mooiste van dat ik kan.

Herken je dit? Stuur me gerust een bericht, dan kijk ik of en hoe ik je verder kan helpen.

Het bericht Over minder gaan horen en rouw: ik hoor weer minder… verscheen eerst op Kunst van het Mogelijke.

Zwaaien als de thee klaar is. Best maf toch? Ik neem je mee in het verhaal van zwaaien bij de thee, omdat de manier van denken in veel situaties in werken als je minder hoort of in de thuissituatie ook te gebruiken is. Een aantal lezers hoor ik al denken: ‘manier van denken? Mijn oren doen het gewoon niet zo goed, wat heeft dat er nou weer mee te maken?’ Een blog over creatief communiceren met slechthorendheid, in dit geval bij de Starbucks.

Creatieve communicatie als je het niet verstaat als je bestelling klaar is

Het begon in 2019. Ik was sinds mijn gehoorverlies voor het eerst alleen op reis, familiebezoek in San Francisco. Op de terugweg moest ik lang wachten op het vliegveld. Ik wilde een broodje kopen. Boudin, de broodjesbakker, maakte de bestelling klaar en riep dan je naam als het zover was.

Wel broodje willen, geen namen horen, ik was er nog niet uit. De vraag was als ik superalert bij de balie ging staan of dat de oplossing was. Dan hoor ik mijn naam nog niet in alle geluiden om mij heen.

Ik wilde zo graag, dat ik na een tijdje een toffe oplossing bedacht

Wel broodje, geen naam horen. En, eigenwijs als ik ben, eigenlijk ook niet superalert voortdurend ‘aan’ wil staan. Die energie gebruik ik liever voor andere dingen. De oplossing viel me na een half uurtje (ik had toch tijd zat…) de balie bekijken eindelijk in: ik bestelde mijn broodje, vertelde dat ik slechthorend ben en had een concreet verzoek: wil je naar me zwaaien als mijn broodje klaar is? Dat leverde van achter de balie een grote glimlach op met een joviale zwaai en pretoogjes.

Die creatieve oplossing gebruik ik nu vaker, zo ook bij de Starbucks

Ik kom met terug van weer een reis naar Californië, waar ik dezelfde aanpak uitprobeerde bij vele vestigingen van Starbucks. Bij lange reizen met de auto (het is prachtig in Joshua Tree National Park, de sterrenhemels zijn immens), is thee voor mijn en koffie voor lief een ‘must’. Alle communicatie aan lief overlaten, voelde niet fijn, dus ik ging de uitdaging aan alle Starbucksbestellingen zelf te regelen. Creatieve communicatie met mijn slechthorendheid, een mooie uitdaging.

Wil je naar me zwaaien als mijn bestelling klaar is, levert elke keer weer veel op

‘Wil je naar me zwaaien als mijn bestelling klaar is’ leverde me superveel op:

• zelf mijn dingen blijven doen.
• goed voor mijn zelfvertrouwen.
• minder op mijn partner leunen.
• ik kon min of meer ‘uit’ staan in de Starbucks, wat energie opleverde.
• een grote glimlach van medewerkers en blij weggaan.
• ze hielden vanaf het moment dat ik erom vroeg, rekening met me in de communicatie bij mijn bestelling. Ze keken me spontaan en verduidelijkten dingen door wijzen, soms zelfs met natuurlijke gebaren.

Ik besprak mijn Starbuckservaring met een klant, hij herkende het en loste het op op een manier die hem stress en vermoeidheid gaf

Met een klant die op het werk voortdurend aanstaat om mee te doen en niets te missen, besprak ik het Starbucks verhaal. Hij herkende het, was ook bij de Starbucks geweest en beschreef zijn ervaring: voortdurend alert zijn, dichtbij de balie staan, op de stickers kijken of zijn naam erop stond, als er geroepen werd en er reageerde niemand, weer stickers kijken. Onzeker of hij iets miste als de bestelling langer op zich liet wachten. Vermoeiend.

Dit gaat natuurlijk niet over Starbucks, wel over creatief denken

Natuurlijk gaat dit niet om de Starbucks. Het gaat om een andere manier van denken en oplossingen vinden, die maken dat je minder alert kunt zijn en je wel doet wat je graag doet. Thuis en op jouw werk. Al die superalerte momenten vragen energie, doen iets met je gevoel en kunnen geven dat je aan het einde van je dag of eerder al denkt: toedeledoekie, mijn energie is op. Geen energie meer voor thuis, een leuk mens zijn voor mezelf of anderen. Minder ruimte in je hoofd voor wat van je gevraagd wordt als je er moet staan.

Waar had creatief denken jou energie gebracht?

Als jij eerlijk bent naar jezelf, kun jij dan momenten vinden die met een andere aanpak minder energie gekost hadden? En kun je je dan voorstellen dat veel van de momenten ook veel in je energie kunnen doen?

Net als ik in 2019, kost het soms even tijd een andere manier te vinden, die wel geeft wat je wilt. Creatief communiceren met slechthorendheid, bijvoorbeeld bij Starbucks, hoe doe jij dat? Ik denk graag met je mee.

Zoals een klant appte na nieuwe mogelijkheden na haar persoonlijke begeleidingstraject op maat: ‘Ben ook nog steeds super blij ermee steeds blijer soms ;-)’ Dat gun ik jou ook.

Herken je dit? Stuur me gerust een bericht, dan kijk ik of en hoe ik je verder kan helpen.

Het bericht Creatief communiceren met slechthorendheid bij Starbucks verscheen eerst op Kunst van het Mogelijke.

Zie jij ook weleens het woord ‘hoorcoach’ langskomen en vraag je je af wat dat is? Een hoorcoach heeft zich gespecialiseerd in coaching in omgaan met problemen die ontstaan door minder horen, zoals doofheid of slechthorendheid. Het uitgangspunt is telkens: wat kun je doen en hoe? Hoe kan het wél?

Waarvoor zet je een hoorcoach in?

Je zet zo’n coach in als je door je slechthorendheid of doofheid problemen ervaart in goed functioneren en samenwerken. Je loopt thuis tegen de gevolgen van je gehoorverlies aan en/of op je werk. Dat geeft stress en onzekerheid. Je wilt ontdekken welke mogelijkheden er zijn om met je slechthorendheid of doofheid makkelijker te leven en/of te werken. Een goede coach bespaart je veel tijd, moeite en pijn in je weg vinden in je leven en werken met gehoorverlies. Zo ontstaat er bij jou in korte tijd meer rust, ontspanning en vertrouwen. Je weet welke mogelijkheden er zijn en kunt zo keuzes maken die bij jou passen.

Mensen met gehoorproblemen zijn vaker moe, zonder dat ze doorhebben dat hun gehoorverlies daar de oorzaak van is. Die vermoeidheid ontstaat door de extra luisterinspanning. Dat is de moeite die je moet doen om van horen naar verstaan te komen. Als duidelijk is dat oververmoeidheid door doofheid of slechthorendheid komt, kun je samen met een coach voor doven en slechthorenden kijken naar manieren om goed te functioneren en samen te werken die minder luisterinspanning kosten en je leert anders balanceren met je energie.

Wat doet een goede hoorcoach?

Een coach bij gehoorverlies kan je wijzen op hulpmiddelen voor jouw situatie en helpen met het verbeteren van je werkplek, bijvoorbeeld met geluidspanelen, staat in de Volkskrant.

Er is nergens vastgelegd wat een coach bij gehoorverlies doet. De enige overeenkomst tussen hoorcoaches is dat ze coachen in omgaan met gehoorverlies. Het is daarom lastig om een coach te vinden die gespecialiseerd is in slechthorendheid of doofheid, waarvan je vooraf weet dat die echt kan bieden wat jij nodig hebt.

Dat betekent dat een coach bij slechthorendheid of doofheid met je meedenkt over hoe de problemen die jij in je dagelijks leven thuis en/of op je werk ervaart door je doofheid of slechthorendheid verminderd of zelfs opgelost kunnen worden.

Dat kan door samen te praten over hoe je dingen anders kunt aanpakken. Door jou te begeleiden naar het krijgen van techniek die jou helpt en je ook leert hoe je optimaal met die techniek omgaat. Ook kan een goede hoorcoach met jou meekijken op je werkplek en daar advies geven. En is er aandacht voor leven met gevoelens van rouw en verlies, door de dagelijkse gevolgen die je ervaart doordat je minder hoort. Je doet het samen.

Hoe is een hoorcoach opgeleid?

Er is geen opleiding voor hoorcoaches. Er zijn ook geen eisen waaraan een coach voor slechthorenden of doven moet voldoen om zichzelf zo te noemen. Vaak zijn deze coaches ervaringsdeskundig en starten ze van daaruit met hun werk. Dat betekent dat de kennis en ervaring per persoon nogal wisselt: je kunt niet anderen niet verder begeleiden dan de kennis en vaardigheden die je zelf als coach hebt.

Er zijn hoorcoaches die geen trainingen gevolgd hebben. Er zijn er die een tweedaagse training hebben gevolgd over gehoorverlies op de werkvloer. Een aantal van hen komt samen voor kennisuitwisseling en scholing en weten elkaar te vinden bij vragen. Sommigen hebben een diploma van een beroepsopleiding tot coach of een ander beroep waarin ze mensen begeleiden en coachen. Anderen niet. Vraag aan een coach bij gehoorverlies voordat je die inzet wat zijn, haar of diens achtergrond is en of de coach samenwerkt met andere professionals in de hoorzorg.

Hoe vind je een goede hoorcoach?

Er is -voor zover mij bekend- nergens een lijst met namen beschikbaar. Via Google komt er een aantal coaches bij gehoorverlies omhoog. Vraag in je netwerk of bij professionals in de hoorzorg of zij een hoorcoach kennen die ze je adviseren.

Wie betaalt een hoorcoach?

Je betaalt een coach die gespecialiseerd is in slechthorendheid of doofheid vaak zelf. Ook vanuit de werkgever zijn soms potjes beschikbaar waaruit deze begeleiding betaald kan worden.

Anke Heij als hoorcoach

Vanuit mijn bedrijf ‘Kunst van het Mogelijke’ bied ik coaching, training en advies bij gehoorverlies aan. Ik begeleid mensen naar goed leven en werken. Mijn hoorcoachtraject ‘Ontspannen leven en werken met gehoorverlies’ is daar een onderdeel van.

Toen ik eind 2018 zelf plotseling slechthorend werd, moest ik mijn leven opnieuw ontdekken. Ik raakte de mogelijkheid kwijt mijn vak als tolk Gebarentaal uit te oefenen. Nadat ik mezelf weer enigszins bij elkaar geraapt had, besloot ik supergoed te worden in leven met gehoorverlies. Alles te leren dat ik me verder kon helpen om met meer rust, vertrouwen en ontspanning te leven en werken. Dat vond ik mezelf verplicht aan mij én aan mijn partner en wie me verder lief zijn.

Dat betekende dat ik een tweedaagse hoorcoachcursus volgde, ik alles las wat los en vast zat over techniek en mogelijkheden, daarover met professionals in gesprek ging en zelf regelde wat mij het beste hielp en ondersteunde. Ik ging aan het werk als communicatietrainer binnen gezinnen waar gehoorverlies speelt. Bij alles wat me verwonderde en waar ik vragen over had, zocht ik dat uit. Dat leverde voor mijzelf veel op, ook anderen hebben daar nu profijt van. De vaardigheden kon ik combineren met mijn ervaring als post-HBO gediplomeerd lifecoach (Atma Instituut). Externe bedrijven huren mij nu in, bijvoorbeeld Adviesbureau PlanPlan voor werkplekonderzoek en -advies en begeleidingstrajecten op de werkvloer en GGMD voor doven en slechthorenden als communicatietrainer bij gezinnen thuis.

Met bijna 20 jaar professionele werkervaring met gehoorverlies, als horende en later als slechthorende, kijk ik vanuit een unieke en brede achtergrond. Ook werk ik samen met andere professionals om te overleggen, kennis uit te wisselen en blijf ik mezelf ontwikkelen als hoorcoach. Samen met andere coaches bij gehoorverlies doe ik aan kennisuitwisseling en scholing en we weten elkaar te vinden bij vragen. En elke dag leer ik bij wat ik bij kan leren, voor mezelf en mijn functioneren. Daaruit deel ik graag met anderen, zodat zij er ook hun voordeel mee doen. Dat betekent dat ik vragen vanuit meerdere invalshoeken bekijk en zo bijdraag aan antwoorden waar je écht mee verder kunt.

Wil je meer lezen over mijn achtergrond, kijk dan eens op LinkedIn.

Wat anderen zeggen over werken met Anke Heij

Twijfel je of ik voor je kan bijdragen? Allereerst kun je hier lezen wat anderen zeggen over werken met mij in het traject ‘Ontspannen leven en werken met’ gehoorverlies.

Gratis sessie inplannen?

Heb je vragen over dingen die jij doet in je leven en werken met je gehoorverlies of zou je meer willen weten, plan dan een gratis online sessie in. Dan spreken we elkaar 30 minuten een-op-een en ga je in ieder geval al met drie tips verder. Samen werken aan meer rust, ontspanning en vertrouwen. Ben jij er klaar voor?

Het bericht Wat is een hoorcoach en waarvoor zet je een hoorcoach in? verscheen eerst op Kunst van het Mogelijke.

Jan gokt maar wat John gezegd heeft

‘Het is alsof hij mij niet serieus neemt, alsof ik niet meer belangrijk ben voor hem.’ John zegt het met een diepe zucht, zijn slechthorende partner Jan zit schuin tegenover hem. ‘Hij verstaat me gewoon vaak niet, ook niet als ik eerst zijn aandacht vraag. En in plaats van dat hij dan zegt dat hij me niet verstaat, gokt hij maar gewoon wat. Dat levert irritante gesprekken op. Als ik over thee begin, begint Jan over de vakantie. Pure kolder. Jan zegt eigenlijk nooit dat hij me niet volgt.’

Hij doet het júist om John serieus te nemen

Ik kijk naar Jan, terwijl ik naar het verhaal van John luister. Zijn gezichtsuitdrukkingen wisselen snel. Het valt me op dat hij licht ineenkrimpt. ‘Hoe is dat voor jou, wat John zegt?’ vraag ik hem. ‘Ik jou niet serieus nemen? Ik neem je pas niet serieus als ik wél telkens om herhaling vraag. Dat is pas irritant voor jou. Bovendien weet ik niet altijd wat ik niet versta. En hoe gaan we het dan oplossen?’

Het is niet meer zoals vroeger. En dat doet pijn

Jan en John praten verder. Ik stel af en toe een vraag en observeer. Als ik Jan vraag hoe het voelt om om herhaling te vragen, kijkt hij me recht aan. ‘Ronduit klote. Het doet pijn. Het is niet meer als vroeger. Wij zijn niet meer als vroeger.’ Ik zeg even niets. Jans gezicht licht op. ‘Jij snapt het, dat weet ik gewoon, je hoort zelf ook niet goed.‘

Jan past zich aan: slecht horen is zíjn probleem, toch?

Jan vertelt dat hij er nog nooit over nagedacht heeft dat anderen last kunnen hebben van zijn slechthorendheid. Hij heeft gehoorverlies, dat is van hem. Niet van anderen. Dus hij moet dat alleen oplossen, zonder anderen om hulp te vragen. Dus past hij zich constant aan. Maar dat gaat niet altijd goed. Hij weet niet altijd wat hij niet verstaan heeft. En soms denkt hij John wel goed verstaan te hebben en dan blijkt dat dat niet zo is. Allemaal zijn eigen probleem, vindt Jan.

Maar John wil het wél horen als Jan hem niet verstaat

Ik hoor John zuchten. ‘Zég het nou gewoon als je me niet verstaat. Dan wéét ik dat tenminste. Nu denk ik dat je weet wat ik je vertelde en dan blijkt telkens weer dat dat niet zo is. Ik ben er zo moe van. Als je het nou gewoon zegt, dan weet ik als je de plank misslaat dat jij zelf niet wist dat je het niet goed verstond. Dan kunnen we tenminste allebei iets doen om elkaar zo goed mogelijk te begrijpen.’

Gehoorverlies heb je niet alleen, maar samen

Jan en John maken samen de afspraak dat Jan om herhaling gaat vragen als hij John niet verstaat. En John zal rustig de tijd nemen om te herhalen wat Jan niet verstaan heeft.  ‘Gek’, zegt Jan, ‘nog nooit over nagedacht, dat je gehoorverlies niet alleen hebt maar samen. Ik dacht altijd dat het mijn probleem is, omdat ik slechthorend ben en John niet. Maar doordat wij samen zijn, is mijn gehoorverlies ook zijn probleem.’

Ze vinden samen hun oplossingen

Met vertrouwen zie ik ze samen vertrekken. Een eerste stap is gezet om elkaar meer te vinden, samen praten over wat gehoorverlies met je doet. De week daarna zegt Jan het tegen John als hij de vraag over thee niet verstaat. John herhaalt en wijst naar de waterkoker. Meestal gaat dat goed. En soms, soms gaat het toch ineens over de vakantie. Daar komen ze uit. Samen.

Herken je dit? Stuur me gerust een bericht, dan kijk ik of en hoe ik je verder kan helpen.

Het bericht Slecht verstaan door gehoorverlies verscheen eerst op Kunst van het Mogelijke.

Doenja vertelt dat ze zo moe is. En dat dat steeds erger lijkt te worden. Misschien werkt ze te hard. Of is haar ijzer te laag. Of gaat ze richting de overgang. Of… Ze vraagt zich af of het iets met haar gehoorverlies te maken kan hebben. Ze is na haar werk vaak zo moe, dat ze thuis tot niets meer komt. Dat ze geen energie meer heeft voor op stap met haar vriendinnen en belangstellend aan haar lief vragen hoe het gaat.

Iedereen is weleens moe. Luisterinspanning? Wat is dat?

Maar ja, iedereen is weleens moe. Toch houdt het haar bezig. Gehoorverlies en vermoeidheid. Zou het?
Als ik haar vertel dat een hoogleraar en neuropsycholoog – Sophia Kramer heet ze- onderzoek heeft gedaan naar de moeite die het mensen met gehoorverlies kost om te luisteren, wordt Doenja stil. Sophia Kramer zegt dat je niet alleen moet testen hoe goed (of slecht) iemand kan horen, maar ook onderzoeken hoeveel moeite hij daarvoor moet doen. Zij heeft onderzocht dat mensen met gehoorverlies altijd meer moeite hebben om van horen naar verstaan te komen, ook in een rustige omgeving. Dat noem je luisterinspanning. Dus ook als je je lief of collega’s wel kunt verstaan, kost dat meer energie dan voor iemand die goed hoort.

Korte luisterpauzes nemen, waarvoor eigenlijk, vraagt Doenja zich af?

Doenja kijkt me wat geschrokken en nadenkend aan. Ze vertelt vaak moe te zijn na vergaderingen, na gesprekjes met bewoners in de huiskamer waar de ventilator vaak aanstaat en eigenlijk ook wel thuis na gesprekken aan tafel. Als ik haar vraag of ze weleens pauzes neemt in het luisteren, reageert ze verbaasd. Pauzes? Waarvoor dan?

Afwisseling in taken helpt fitter te blijven

Ik vertel haar dat ze in een vergadering misschien kan afspreken dat ze na elk half uur er even 5 minuten uitloopt. Misschien op haar werk wat vaker tussendoor even naar de wc te lopen om niet te hoeven luisteren. Of misschien wat afwisseling in taken kan krijgen. Misschien is er een collega die blij is als Doenja een beetje administratie kan overnemen. We sparren samen over wat Doenja de komende tijd wil proberen om te kijken of regelmatige mini-pauzes verspreid over de dag haar helpen.

Mini-pauzes, dat kan toch niet, zegt het stemmetje in Doenja’s hoofd

Als we elkaar weer spreken, vertelt ze dat ze erg moet wennen aan die mini-pauzes. Stemmetjes in haar hoofd: ‘dat kan zomaar niet. Wat denken anderen ervan? Ik moet het zonder kunnen.‘

Toch probeert ze het en heeft ze meer energie. Net als haar horende collega die de korte pauzes ook fijn vindt

Toch heeft ze geoefend en merkt ze dat ze wat minder moe is. Ze vertelt verbaasd dat een collega aangaf die korte vergaderpauzes fijn te vinden en dat die collega zo ook energie bespaarde.

Door kleine handigheidjes in te passen in je dag, ontstaat er een andere balans

Door kleine handigheidjes in te passen in je dag, ontstaat er een andere balans. Af en toe een paar minuten oog- en orenpauzes (‘luisterpauzes’) nemen, zorgt voor extra energie. En soms ook tijd te nemen om mee te bewegen in wat is, om even bij te komen.

Doenja heeft ’s avonds weer meer energie, ook voor haar lief

Doenja geeft aan dat ze ’s avonds weer energie heeft om met haar lief hun dag te delen en samen een blokje om te lopen.

Herken je dit? Stuur me gerust een bericht, dan kijk ik of en hoe ik je verder kan helpen.

Het bericht Horen is meer dan luisteren… verscheen eerst op Kunst van het Mogelijke.

‘Ik baal ervan. Mijn partner zeurt steeds maar aan mijn hoofd dat hij voor mij moet herhalen wat hij zegt. Maar iedereen verstaat het toch weleens niet?’ Janske kijkt me boos aan. Ik ben op een verjaarsfeestje en Janske en ik staan samen in de tuin te praten. In de rozenhoek is het vrij rustig en kunnen we elkaar goed verstaan. Toen ik Janske vroeg om vanwege mijn gehoorverlies op een rustige plek te praten, liep ze mee en bleef ze vertellen. Over de irritaties thuis, haar frustratie, over het niet willen weten dat ze gehoorverlies heeft.

Ze vraagt of ik hoorapparaten heb. Die zijn toch alleen voor oude mensen?

Opeens valt ze stil. ‘Heb jij eigenlijk gehoorapparaten?’ vraagt ze, terwijl ze mijn oren lijkt te zoeken onder mijn krullenbos. Als ik mijn apparaten aan haar laat zien, zegt ze: ‘Die zijn groot! En je bent nog niet eens oud??!!’ Als ik -misschien niet helemaal tactisch- in de lach schiet, zegt ze: ‘Hoorapparaten zijn voor oude mensen. Loop jij daarmee?’

Ik leg haar uit dat met hoorapparaten makkelijker communiceer

Ik leg haar uit wat ze mij opleveren. Mijn partner is er blij mee, hij hoeft minder vaak te herhalen wat hij zegt. Ik hoef minder vaak te raden (en de plank nog weleens mis te slaan in mijn antwoord) en het kost me minder energie dan luisteren zonder apparaten. Ik vraag Janske naar de communicatie op haar werk en met haar vrienden. Ook daar vraagt ze vaak om herhaling, zegt ze.

Janske verstaat met hoorapparaten haar partner en collega’s beter

Een paar maanden later kom ik haar weer tegen. Ze is -met tegenzin- naar een audicien gegaan, eentje over wie ze goede verhalen had gehoord. Met toestellen was het wennen, omdat stemmen en andere geluiden anders klonken. Toch is ze blij, zegt Janske, want ze verstaat haar partner weer makkelijker. Ook op het werk gaat de communicatie beter. En ze heeft meer energie.

Ze beseft nu pas hoeveel ze minder hoorde

Ze beseft nu pas hoeveel minder ze hoorde. Wel blijft het wennen aan de toestellen achter haar oren, mooi is anders voor haar. Het geeft haar rust, beter verstaan.

Goede communicatie is goud waard

Als we elkaar spreken is het warme, zomerse dag. Ze strijkt haar haar achter haar oor, het hoortoestel is duidelijk zichtbaar. We lachen er samen om: twee vrouwen die nog láng niet oud zijn, maar wie het niet meer uitmaakt of anderen hun hoortoestellen zien. Want gehoorverlies is lang niet altijd een kwestie van leeftijd. En juist als je nog volop in het leven staat, is het veel belangrijker om zo goed mogelijk te kunnen horen dan wat anderen kunnen denken over dat ding achter je oor!’

Janske heeft geen idee wat er allemaal kan in de communicatie thuis en op haar werk en wil graag dat ik met haar meedenk

Ik bied haar aan mee te denken over de communicatie thuis en op haar werk, om te kijken of er meer mogelijk is wat haar helpt. Ze kijkt me opgelucht aan: ‘Wil je dat? Ik heb echt geen idee wat er allemaal kan, maar ik loop wel tegen een aantal dingen aan.’ 

Herken je dit? Stuur me gerust een bericht, dan kijk ik of en hoe ik je verder kan helpen.

Het bericht ‘Gehoorverlies is iets van oude mensen…’ verscheen eerst op Kunst van het Mogelijke.

Dit blog ontstond tijdens de voorbereiding van een lezing die ik in 2022 gaf op de Landelijke Contactdag van de Stichting Plots- en Laatdoven. De lezing droeg de titel Hou me vast en was een ontdekkingsreis langs verbinding, intimiteit, seksualiteit en de invloed van verworven gehoorverlies. In 2025 gaf ik deze lezing in verdiepte vorm opnieuw, tijdens het internationale congres Let’s Connect 2, onder de titel Hold me tight. A journey of discovery through connection, intimacy and sexuality and the impact of acquired hearing loss.

Mijn lief fluistert me woordjes in. Op rechts, en zo zacht dat ik alleen losse klanken hoor – via mijn linkeroor, want zonder hoortoestel komt er via rechts geen bruikbaar woord binnen. ‘Ee-aa-oo-oem-ee-oo.’

Met hoortoestel is dat vaak al een puzzel. Woorden vervormen tot een ouderwets robotgeluid: blikkerig en vlak. Maar nu heb ik geen hoortoestel in. En hij zegt lieve woordjes. In de dans van intimiteit en seksualiteit zijn er altijd woordjes die mijn liefste lief in mijn oor fluistert. Fluistert hij links, weet ik in ieder geval wat hij zegt. Rechts krijg ik alleen zijn lieve intentie mee.

Ik was er zó verdrietig om

Zelfs voor mij blijft het wat onvoorstelbaar dat geluid zo dichtbij mij oor niet overkomt. De eerste keren dat ik mijn lief niet verstond, lag ik van binnen rechtop in mijn bed. Alert om te verstaan en te reageren. Een lijf vol verdriet om iets wat zo belangrijk en vanzelfsprekend was in ons samenzijn, niet meer vanzelfsprekend is.

Het liefdesspel stoppen en zeggen ‘wat zeg je?’ Echt niet!

Gedachten in mijn hoofd: ‘Vraag ik herhaling? Is het belangrijk genoeg? Moet ik reageren? Is het alleen een lieve fluistering? Wat waardeloos zeg, ook voor mijn lief. Ben ik nog wel een leuke partner als ik niet eens reageer op wat hij zegt?’ Het liefdesspel onderbreken is een optie, maar voelt ook niet als het moment om in alle opwinding te ontnuchterend vragen: ‘Wat zeg je, schat, kun je het nog een keer herhalen?’ Dat voelt alsof ik een spelbreker ben.

We maken er een grapje van, samen

Op een ochtend reageerde ik niet op een vraag die mijn lief bleek te stellen. Voor mij een kans uit te leggen dat ik hem soms wel en soms niet versta. Dat ik niet telkens om herhaling wil vragen. Ik besluit er voor onze ontspanning een grap van te maken. ‘Wil je alleen iets kwijt, kun je het in mijn rechteroor fluisteren. Wil je dat ik reageer, fluister dan links.‘

Voor ons werkt het. Samen vinden we onze weg. In intimiteit en alles wat daarin veranderd is, sinds mijn gehoorverlies.

Nu blijf ik ontspannen liggen

Wat mijn liefste lief fluistert klinkt als ee-aa-oo-oem-ee-oo. Ik blijf ontspannen liggen. En merk vanzelf of het op links herhaald wordt.

Wil je de opname van ‘Hou me vast zien?’ Die vind je hier

Herken je dit? Stuur me gerust een bericht, dan kijk ik of en hoe ik je verder kan helpen.

Het bericht Gehoorverlies en seksualiteit: ik versta je niet vanzelfsprekend verscheen eerst op Kunst van het Mogelijke.

Tijd om samen bij te praten op het terras, waar vlakbij kinderen spelen met skelters met aanhanger. Terwijl door de deur van de keuken het geluid van bestek op servies te horen is van de afwas. Daar samen kaartspelletjes doen. Tijdens een wandeling samen praten, terwijl mijn hoortoestellen vooral het geknerp van het grind versterken waar we overheen lopen. Genoeg uitdagingen als wat je verstaat afhangt van hoeveel omgevingsgeluid er is. Dat is bij mij zo. Ik merk dat ik me vaak wat ongemakkelijk voel als ik mijn familie niet goed versta. Of heel hard werk om ze te volgen en daar vrij snel moe van word.

Ik voel me dan soms onzeker, verdrietig, machteloos. Ongemakkelijk. Een knoop in mijn maag. Ik weet dat ik mijn gehoorverlies niet kan oplossen. Toch is er wel een aantal dingen die ik doe om het voor mij en daardoor ook voor mijn familie leuker te maken.

1.     Ik maak afspraken met ze over hoe we communiceren. We kijken elkaar aan en ze vragen mijn aandacht voordat ze met me praten.

2.     Ik zeg wat ik nodig heb. Soms versta ik te weinig om mee te doen of wil ik even bijkomen en neem ik even pauze. Ik loop even weg of blijf aan tafel zitten, terwijl ik zeg dat mijn oren even uit staan.

3.     De hele familie wil graag uit eten! Dat mag natuurlijk, voor mij niet echt leuk. Uit eten is kneiterhard werken om te verstaan. Mijn verrassing was groot toen we afhaalchinees voor op de picknickset gingen halen in plaats van uit eten gaan. Kon ik veel ontspannener meedoen!

4.     We kijken of er een plek is met minder omgevingsgeluid en wisselen bijvoorbeeld van terrasplek.

5.     Tijdens het wandelen laten we af en toe stiltes vallen. Daar waar het kan, pakken we ons gesprek weer op.

Door zo open te zijn, maken we samen een situatie waarin we kunnen doen wat we graag doen: samen zijn. Ik voel me meer ontspannen en geniet volop. Ook al blijft het soms ongemakkelijk voelen dat de aanpassingen om mij zijn, communiceren doen we samen. Door samen een oplossing te vinden, hebben we allemaal een leukere tijd samen. Daar gaat het om, toch?

Herken je dit? Stuur me gerust een bericht, dan kijk ik of en hoe ik je verder kan helpen.

Het bericht Familytime verscheen eerst op Kunst van het Mogelijke.